متن ترانه های بختیاری + برگردان فارسی

1- كل: صوتي براي شادي و تهييج در «عروسي و جنگ» استفاده مي‌شود. لازم به ذكر است كل صوتي است كه توسي زنان و بانوان به‌كار مي‌رود و گاله صوتي است كه توسط مردان به‌كار مي‌رود.

1- در مجموع، ايل بختياري با توجه به تقسيمات دروني به دو دسته بزرگ هفت لنگ و چهارلنگ تقسيم مي‌گردد، كه هر يك از آن‌ها به چند باب و هر باب، به چندين طايفه بزرگ تقسيم مي‌گردد و سپس هر طايفه، خود به چندين «تيـره» و هر تيره، به چند «تَش» و هر تَش، به تعدادي اولاد و هر اولاد، به چندين و چند كُربـو و هر كُربَو، به تعداد زيادي خانوار تقسيم مي‌گردد.
واحد مسكوني خانوار عشايري، سياه چادر و چند خانوار كه در كنار هم، در سياه چادرها زندگي مي‌كنند، يك «مال» را تشكيل مي‌دهند. در گويش بختياري، سياه چادرها را بُهون نيز مي‌نامند. (ويكي پديا)
2- بار انداختن (بار وَندِن) به معني اتراق كردن (اتراق، كلمه تركي) و اردو زدن (فارسي) مي‌باشد. در مقابل اين كلمه «مال‌كَنون» به معني كوچيدن مال و برچيدن چادرهاست...
3- نوازندگان بختياري غالباٌ به توشمال معروف هستند كه به معني بزرگ و مهتر ايل است. به جاي توشمال از نام ميرشكال هم استفاده مي‌كنند.
4- بازيدن، به معني رقصيدن؛ در بختياري، بازندها (رقاص‌ها) زن و مرد مختلط مي‌رقصند و دايره‌ي رقص حرمت دارد. رقص در گذشته نوعي نيايش به بارگاه خدايان محسوب مي‌شد و رقص بختياري هم از اين تقدس دور نبود (به نقل از سريا داودي حموله).
5- معمولا نوع موسيقي و ريتم چوب بازي (چو بازي) از دستمال بازي جداست و تنها مردان با اين نوع موسيقي مي‌رقصند. چوب بازي دو نفري اجرا مي‌شود. يك نفر چوپي (دِرك) را براي دفاع و ديگري تركه يا تسمه‌اي را دور سر مي‌چرخاند و با ريتم موزون و هيجان انگيز نوازنده، سعي مي‌كند پاي حريف را هدف بگيرد.
6- سرناز؛ دستمال بازي، رقص ريتميك بختياري كه رقصنده‌ها همانگونه كه با كوبش دُهُل حركت پا و قدم را تنظيم مي‌كنند، با آهنگ سُرنا، حركت دستان كه دستمال‌هاي رنگي را تكان مي‌دهند.
7- كِل به نظر من نوايي براي اتحاد است، زيرا در شادي و غم، كِل، برون ريزي احساسات و همدلي و تشجيع كردن و همراهيست. گاله، به معني بانگ بلند، براي هوشياري و خبر دادن و فراخواندن است.
8- به شماره 5 رجوع شود.
* پيام اين خواندن، اين ترانه، اين موسيقي، پيامي است كه از دل روح بختياري بلند مي‌شود. پيام يكي بودن، از هم بودن و با هم بودن است. اين ترانه فراخواني است براي همه‌ي ايل بختياري، تا با توجه به اشتراكات كلام و احساس و رقص و هوشياري و همدلي، از همه‌ي دشمني‌ها رها شده و به سرچشمه، به يكي شدن برسند. اين فراخوان از طرف جوان‌هاي ايل است. اين درخواستي است كه سراينده از جوانان ايل مي‌كند تا اين فراخوان را همه جا فرياد بزنند و مي‌گويد:
«...همه‌ي زنان و مردان ايل را بخوانيد كه گردآيند!
از مخمل‌ها و دبيت‌هاي نو، رخت تازه بپوشند
به پسرهاي چو باز (8) ميدان بدهيد،
تا دختران جوان مانند قهقه‌ي كبك تاراز برايشان كِل بزنند...!...»

برداشت من از اين ترانه اين است كه زنان و مردان ايل، بايد فرهنگ بختياري را به درستي به دست جوانان داده و ميدان را براي بازيدن آنان باز گذارند!